Firmy logistyczne coraz częściej rozważają przejście z akumulatorów ołowiowych na litowo-jonowe. Najczęstszą barierą jest cena: zestaw litowy kosztuje zwykle dwa do trzech razy więcej niż porównywalna bateria kwasowo-ołowiowa. Czy wyższy wydatek na start się zwraca? Odpowiedź zależy przede wszystkim od tego, jak intensywnie pracuje flota.
Dobór baterii do floty wózków
Punktem wyjścia jest analiza pracy maszyn: liczba zmian, długość przerw, średnie zużycie energii na zmianę i warunki otoczenia, na przykład praca w chłodni. Dobra bateria litowo-jonowa do wózka widłowego musi pasować napięciem i wymiarami do komory, zapewniać odpowiednią masę balastową oraz współpracować z elektroniką maszyny. Warto zestawić wymagania floty z ofertą producenta, który dobiera konfigurację indywidualnie ? przykładem jest bateria litowo-jonowa do wózka widłowego przygotowywana pod konkretny model i profil pracy. Dopiero znając te parametry, można rzetelnie liczyć zwrot z inwestycji.
Praca dwu- i trzyzmianowa ? gdzie ołów traci przewagę
Akumulator ołowiowy potrzebuje około 8 godzin ładowania i czasu na ostygnięcie. Przy pracy na dwie lub trzy zmiany każdy wózek wymaga więc dwóch albo trzech baterii, które trzeba regularnie wymieniać. To dodatkowy sprzęt, czas pracowników i wydzielona akumulatorownia z wentylacją i stanowiskami ładowania. Bateria litowa przyjmuje doładowania w przerwach śniadaniowych i między zmianami, więc jeden zestaw obsługuje wózek przez całą dobę.
Przykładowe wyliczenie kosztów
Przyjmijmy orientacyjne założenia dla jednego wózka 48 V pracującego na dwie zmiany przez 250 dni w roku. Wariant ołowiowy to dwie baterie po około 20 tys. zł, czyli 40 tys. zł. Wariant litowy to jedna bateria za około 55 tys. zł. Różnica na starcie wynosi 15 tys. zł.
Teraz koszty roczne. Jeśli wózek pobiera z baterii 25 kWh na dobę, akumulator ołowiowy przy sprawności ładowania około 70% potrzebuje z sieci około 36 kWh, a litowy przy sprawności około 93% ? około 27 kWh. Różnica 9 kWh dziennie daje 2250 kWh rocznie, co przy cenie 1 zł za kWh oznacza około 2250 zł oszczędności. Wymiana baterii dwa razy na dobę po 15 minut to 125 godzin pracy rocznie ? przy koszcie 50 zł za godzinę daje to ponad 6 tys. zł. Do tego dochodzi uzupełnianie wody, kontrola elektrolitu i część kosztów serwisu, łącznie około 1?1,5 tys. zł rocznie.
Łączna oszczędność wynosi więc około 9?10 tys. zł rocznie na wózek, a różnica w cenie zwraca się w niespełna dwa lata. To oczywiście przykład ? rzeczywiste liczby zależą od cen energii, stawek pracy i konkretnej oferty.
ROI w perspektywie 5?8 lat
W dłuższym horyzoncie przewaga rośnie. Zestaw ołowiowy pracujący w trybie dwuzmianowym wymaga zwykle odtworzenia po 5?6 latach, natomiast bateria litowa o trwałości 3000?4000 cykli może pracować dłużej. Do bilansu warto dopisać odzyskaną powierzchnię po likwidacji akumulatorowni, którą można przeznaczyć na składowanie towaru, oraz mniejsze ryzyko przestojów.
Kiedy inwestycja się nie broni
Przy pracy jednozmianowej, niskim zużyciu energii i długich przestojach między zmianami oszczędności są niewielkie. Jedna bateria ołowiowa i tak wystarcza, nie ma kosztów wymiany, a różnica w zużyciu energii rozkłada się na małe wolumeny. W takich przypadkach okres zwrotu może przekroczyć realną żywotność baterii.
Podsumowanie
Bateria litowo-jonowa opłaca się najbardziej tam, gdzie wózki pracują intensywnie, na kilka zmian, z krótkimi przerwami. Przed zakupem warto zebrać dane z floty i poprosić dostawcę o wyliczenie TCO opartego na rzeczywistych parametrach, a nie na katalogowych średnich.
